Gemeenten staan voor steeds complexere maatschappelijke opgaven binnen het sociaal domein. Tegelijkertijd blijkt in veel organisaties een deel van de knelpunten niet altijd in regelgeving, beleid of uitvoering te liggen. In deze artikelreeks laten we aan de hand van praktijkvoorbeelden zien hoe onze adviseurs werken aan het versterken van het sociaal domein via informatievoorziening. Niet vanuit technologie als doel op zich, maar vanuit de vraag hoe grip op informatie, effectievere samenwerking en aangescherpte processen kunnen bijdragen aan het realiseren van maatschappelijke impact. Deze keer een casus over huisvesting statushouders.

Programma huisvesting en migratie

Gemeenten hebben de wettelijke taak om statushouders tijdelijk en passend te huisvesten. Door de grote druk op de woningmarkt, de vastgelopen asielketen en de complexiteit van de plaatsingsvraagstukken blijkt dit in de praktijk voor veel gemeenten een grote uitdaging.

Het gevolg daarvan is dat statushouders langer in asielzoekerscentra (azc’s) verblijven. Dit heeft niet alleen negatieve gevolgen voor hun integratie, maar legt ook extra druk op de opvangcapaciteit voor asielzoekers. Gemeenten worden dan ook door het COA en het Rijk gestimuleerd om de uitstroom van statushouders te versnellen en te voldoen aan de wettelijke taakstelling.

Probleemanalyse: Het vinden van passende huisvesting

Binnen de gemeente waarvoor ik werkzaam ben, kwamen steeds meer signalen naar voren dat het behalen van de taakstelling voor de huisvesting van statushouders moeilijk was. Ondanks verschillende initiatieven om deze te behalen, werden deze structureel niet gehaald.

Los van de druk op de woningmarkt en het beperkte aanbod aan beschikbare woningen lag de belangrijkste oorzaak lag in het vinden van passende woonruimte. Vaak is er sprake van een mismatch tussen de omvang van het huishouden en de woningen die beschikbaar komen. Wanneer er niet binnen een bepaalde termijn een passend gezin werd aangedragen voor de woning verhuurde de woningcorporatie de woning aan een ander gezin. Dit zorgde voor gemiste kansen om statushouders te huisvesten.

Geen totaalbeeld

Door de samenwerking tussen de verschillende partijen (woningcorporaties, uitvoeringsorganisatie voor inburgering, locatiemanager, beleidsmedewerker huisvesting) was er een versnipperd beeld van de opgave voor de gemeente. Hierdoor was er onvoldoende zicht op de mensen die nog een passende woonruimte nodig hadden, denk bijvoorbeeld aan alleenstaande minderjarige vluchtelingen die 18+ zijn of mensen die verbleven op een HAR  (tegenwoordig DUTO; Decentralisatie Uitkering Tijdelijk Onderdak) of doorstroomlocatie.

Een belangrijke oorzaak van dit versnipperde beeld is de kwaliteit van de data in het landelijke bronsysteem, ToegangVerleningService (TVS). Gekoppelde statushouders worden hierin geregistreerd en tellen mee voor de taakstelling, ook als zij in een tijdelijke vorm van huisvesting verblijven. De gegevens van deze personen werden bijgehouden in eigen registraties van de betrokken ketenpartners en stonden los van de data in TVS. Hierdoor was er geen overkoepeld beeld van alle statushouders die nog wachten op passende huisvesting.

Oplossing: inzetten op samenwerking en het nut van een goede registratie

Voordat we konden werken aan het verbeteren van de samenwerking is de registratie op orde gebracht. Hierdoor kwam er een volledig, actueel en betrouwbaar beeld van de huisvestingsopgave. Hoewel TVS het primaire bronbestand vormt, biedt de eigen registratie een waardevolle aanvulling die bijdraagt aan de datakwaliteit en meer inzicht geeft in de actuele situatie.   

Vanuit deze basis is een nieuwe werkwijze geïntroduceerd, waarbij de huisvestingsoverleggen met de samenwerkingspartners werden gevoerd op basis van deze informatie. Daarnaast is binnen de organisatie een structurele taakverdeling ingericht, waardoor wijzigingen sneller worden verwerkt en meer grip is op de ontwikkelingen. De eigen registratie ondersteunt dit proces door relevante informatie tijdig beschikbaar te maken. In de samenwerking met de partners wordt vervolgens op een uniforme manier naar dezelfde gegevens gekeken.

Resultaat: taakstelling behaald!

De verbeterde registratie en samenwerking hebben geleid tot actuele stuurinformatie en beter inzicht in de (aankomende) huisvestingsopgave. Hierdoor kon beschikbare woonruimte, maar ook de capaciteit in de HAR (Hotel- en AccommodatieRegeling, beter worden ingezet. Door inzicht in de gezinssamenstelling, voortgang van de nareisprocedure en hier vooral dichter bovenop te zitten kon er bij nieuwe plaatsingen rekening gehouden worden met de verwachte veranderingen in de huisvestingsopgave. Dit heeft geresulteerd in meer plaatsingen, waardoor de gemeente de halfjaarlijkse taakstelling heeft behaald en zelfs heeft ingelopen op achterstand.

Door meer grip op informatie, het proces en de samenwerking te optimaliseren en zicht te hebben op toekomstige ontwikkelingen kan deze gemeente beter sturen op hun huisvestingsopgave en de beschikbare capaciteit optimaal benutten.

Conclusie: huisvesting versnellen vraagt ook om grip en sturing op informatie

Deze casus laat zien dat het versnellen van de huisvesting van statushouders niet uitsluitend afhankelijk is van de beschikbaarheid van woonruimte. Goede informatievoorziening, betrouwbare informatie en effectieve samenwerking zijn minstens zo belangrijk.

Tegelijkertijd draagt het hebben van meer regie op de situatie direct bij aan het sneller huisvesten van statushouders. Hierdoor kunnen families sneller herenigd worden, maar kan er ook eerder gestart worden met de inburgering en integratie in de gemeente waar zij zich vestigen.

Maar bovendien draagt het bij aan de oproep vanuit het Rijk om de snelle uitstroom van statushouders uit de overvolle azc’s te bevorderen. Een onderwerp dat de komende periode actueel blijft. COA heeft namelijk al aangegeven dat de behoefte aan extra opvangplekken naar verwachting gaat toenemen.

Meer weten over hoe Telengy kan bijdragen aan het versterken van de informatievoorziening binnen uw organisatie?

Onze adviseurs helpen gemeenten en uitvoeringsorganisaties om maatschappelijke vraagstukken te vertalen naar concrete informatiebehoeften, betere sturing en werkbare oplossingen. Zo zorgen we dat professionals en ketenpartners inwoners sneller en beter kunnen ondersteunen. Benieuwd naar de mogelijkheden? Boek een inspiratiesessie bij Telengy via de contactpagina en we delen graag onze praktijkcasussen hoe de inrichting van informatie leidt tot meer inzicht, betere samenwerking en maatschappelijke impact.