Met de komst van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) vragen gemeenten zich af of er opnieuw meer werk bij komt zonder voldoende middelen? Die zorg is begrijpelijk — zeker met de ervaringen uit 2015 nog vers in het geheugen — maar niet per se terecht. Mits het AZWA goed wordt begrepen én toegepast, biedt het juist kansen.

Terug naar 2015: decentralisatie met haken en ogen

In 2015 kregen gemeenten via de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet de regie over een groot deel van het sociaal domein. Hoewel dit werd gepresenteerd als een kans voor lokaal maatwerk, ging het gepaard met forse bezuinigingen en beperkte voorbereidingstijd. Gemeenten moesten complexe taken uitvoeren met minder middelen. Het gevolg: versnippering, bureaucratie en lange wachtlijsten. De aandacht verschoof van maatschappelijke impact naar systeemdruk en verantwoording.

AZWA: een andere insteek

Tien jaar later is de aanpak anders. Het AZWA is geen overdracht van taken, maar een uitnodiging tot transformatie. Gemeenten worden niet alleen uitvoerders, maar regisseurs van gezondheid en welzijn. De focus ligt op samenwerking over domeinen heen, op preventie en op het versterken van basisvoorzieningen zoals vroegsignalering en integrale ondersteuning.

Hoewel de financiële dekking nog niet helder is, biedt het akkoord meer beleidsvrijheid en ruimte voor lokaal maatwerk. Gemeenten hoeven niet méér te doen, maar ánders. Door te sturen op maatschappelijke waarde in plaats van systeemdruk, kunnen middelen effectiever worden ingezet.

Wat zijn de kansen?

Wanneer gemeenten de bedoeling van het AZWA omarmen, ontstaan er concrete mogelijkheden:

• Meer regie: Gemeenten krijgen een centrale rol in het verbinden van zorg, welzijn, werk en wonen.
• Flexibiliteit voor maatwerk: Het akkoord biedt ruimte om lokaal invulling te geven aan basisvoorzieningen.
• Slimme samenwerking: Door goed af te stemmen met zorgverzekeraars, huisartsen en welzijnsorganisaties kunnen middelen worden gedeeld en dubbel werk worden voorkomen.
• Versterking van preventie: Investeren in gezondheid loont — ook financieel. Een preventieve aanpak leidt tot minder dure zorg op de lange termijn.

Van terughoudendheid naar beweging

De sleutel ligt in het loslaten van oude structuren en het omarmen van de bedoeling: passende zorg en ondersteuning, dichtbij en samen met de inwoner. Dat vraagt om bestuurlijke én ambtelijke lef, en om vertrouwen in het eigen vermogen van gemeenten om regie te voeren.

Kortom: waar de decentralisatie van 2015 vooral draaide om overdracht van taken en budgetten, biedt het AZWA een kans om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. Wie blijft denken in termen van systeemdruk en geld, ziet vooral risico’s. Maar wie stuurt op impact en samenwerking, ziet vooral kansen. En een gezonde financiële basis? Die volgt dan vanzelf.

Meer weten?

Marcel Lemmen denkt graag met u mee. Neem contact op via de contactpagina om met hem in gesprek te gaan.

Toen in 2022 het Integraal Zorgakkoord (IZA) werd beklonken, was bestuurlijk Nederland in haar nopjes. Eindelijk een gezamenlijke koers om de zorg betaalbaar, toegankelijk én toekomstbestendig te maken. Inmiddels zijn we drie jaar verder en is het tijd om de mooie plannen van papier naar de praktijk te brengen. Met het Aanvullend Zorg en WelzijnsAkkoord (AZWA) erbij, is de lat nóg hoger gelegd. Maar er is één cruciale hobbel die we niet langer kunnen negeren: de digitale informatievoorziening.

De wil om samen te werken wordt belemmerd door de huidige systemen

Want laten we eerlijk zijn: wie droomt er niet van een zorgketen die soepel loopt als een Zwitsers horloge? Waar huisartsen, wijkverpleegkundigen en gemeentelijke professionals moeiteloos samenwerken, met ondersteuning van slimme systemen die informatie razendsnel en veilig uitwisselen. Helaas, de realiteit lijkt eerder op een bord spaghetti: verouderde software, losse systemen, handmatig overtypen en eindeloze e-mails. Geen wonder dat de zorg hapert.

En dan hebben we het nog niet gehad over privacy. Gegevens over gezondheid en welzijn zijn gevoelig, en terecht goed beschermd. Maar de regels zijn soms zo streng dat ze samenwerking eerder frustreren dan faciliteren. Gemeenten moeten balanceren tussen wettelijke kaders en de wens om inwoners écht integraal te ondersteunen. Dat vraagt om digitale oplossingen die niet alleen veilig zijn, maar ook werkbaar. En daar wringt het: niet elke organisatie heeft de kennis of middelen om zulke systemen op te tuigen.

Gelijke informatiepositie

Ook de regie ligt onder vuur. Gemeenten willen meebeslissen over de transformatie van zorg naar gezondheid, maar zonder actuele en betrouwbare data is sturen als varen zonder kompas. In de samenwerking met grote zorgverzekeraars en aanbieders dreigt de gemeente het onderspit te delven. Gelijke informatiepositie is geen luxe, maar noodzaak.

En dan is er nog de menselijke kant. Digitale middelen zoals e-health en AI zijn fantastisch, maar ze mogen geen extra last worden voor zorgprofessionals. En ze moeten álle inwoners bereiken, ook wie minder digitaal vaardig is. Inclusiviteit is geen bijzaak, maar hoofdzaak.

IZA en AZWA zijn niet slechts goede bedoelingen

Kortom: het IZA en AZWA zijn ambitieus, en terecht. Maar zonder stevige digitale fundamenten blijft de zorg steken in goede bedoelingen. Het is tijd voor actie. En die begint bij het direct betrekken van informatiedeskundigen bij elk nieuw initiatief. Niet achteraf, maar vanaf het begin. Zo voorkomen we frustrerende systeemdiscussies, verhogen we de efficiëntie en besparen we kostbare tijd.

Want echte samenwerking in de zorg vraagt niet alleen om mensen die elkaar vinden, maar ook om systemen die elkaar begrijpen. Laten we die digitale brug nú bouwen. 

Meer weten?

Marcel Lemmen denkt graag met u mee. Neem contact op via de contactpagina om met hem in gesprek te gaan.

Hallo, ik ben Marcel en vanaf 25 augustus 2025 ben ik na een afwezigheid van 7 jaar als adviseur / overheidsprofessional weer terug bij Telengy.

In mijn werkzame leven is de rode draad de aanwezigheid in en passie voor het openbaar bestuur en de publieke zaak. Rollen die ik hierbij heb bekleed zijn verbinder, adviseur en manager / bestuurder.

Ik voel me thuis in situaties waar verandering, dilemma’s, inhoud en mensen samenkomen. Of dat nu is in het sociaal, maatschappelijk of zorgdomein, op afdelingen of binnen de informatie- of procesorganisatie. Mijn drive ligt in het neerzetten van resultaten van en door mensen waarbij een tastbaar maatschappelijke meerwaarde wordt gecreëerd.

In mijn eerste nieuwe opdracht bij de gemeente Breda kan ik hiermee direct aan de slag. Als senior adviseur Integraal Zorgakkoord is mij gevraagd om de gemeente en subregio te vertegenwoordigen en de doelen en ambities van het regionale zorgakkoord te borgen. Tevens zal ik inhoudelijke projecten op het gebied van mentale gezondheid en leefstijl mede vormgeven.

Bij Telengy wil ik in samenwerking met mijn collega’s en opdrachtgevers mijn ervaring, kennis en kunde aanwenden bij het streven naar een continu verbeterende en excellerende overheid.

Meer weten?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Marcel Lemmen, adviseur bij Telengy, via de contactpagina.